ایران جاویدان(تاریخی و فرهنگی)

زندگینامه اختصاصی مرحوم شاپور شهبازی

  

 

مرحوم شاپور شهبازی از بزرگترینپروفسورهای تاریخ ایران بود و بی شک بزرگترین محقق و پروفسور در زمینه تاریخ باستانایران در جهان بود

 

 شاپور شهبازییكی از دانشمندان تاریخ ایران بود و او را به عنوان یكی از بزرگترین هخامنشی شناسانجهان می‌شناختند.

 

مرحوم شاپورشهبازی کتاب های متعددی را به رشته تحریر درآورده است و پس از شكل گیری بنیادپژوهشی پارسه و پاسارگاد به عنوان مشاور با این بنیاد همكاری می کرد.

 

 مرحوم شاپورشهبازی به عنوان مشاور عالی با بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد همكاری داشت و در اینراه شاگردان فراوانی تربیت كرد و بر كارهای بنیاد پارسه و پاسارگاد نظارت علمی داشت

 

دكتر شاپورشهبازی جزء بهترین هخامنشی شناسان جهان بود كه در راه شناخت این دوره از تاریخایران زحمات فراوانی کشید. وی در این‌باره صدها مقاله به چاپ رساند و نشریاتفراوانی را پایه‌گذاری كرد.

 

مرحوم شهبازیكتاب‌های زیادی درباره تاریخ و تمدن ایران نوشته‌اند و در این میان می‌توان به كتابراهنمای مستند و علمی تخت جمشید كه امروزه به عنوان یكی از مراجع محققین مورداستفاده قرار می‌گیرد اشاره كرد.

 

شاپور شهبازیدر رشته باستان‌شناسی و زبان‌های باستانی دكتری داشتند و مدت‌ها به عنوان مشاورعالی با بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد همكاری می‌كردند. از جمله مهمترینفعالیت‌های مرحوم شهبازی در بنیاد پارسه پاسارگاد یاری رساندن در ترسیم استراتژیپژوهشی بنیاد بود.
 
از دیگر یادگاری‌های مرحوم شهبازی در تخت جمشید، تهیه راهنمای گردشگری این مجموعهمیراث جهانی است كه به دو زبان فارسی و انگلیسی و با صدای وی ضبط شده است و هماكنون در سیستم‌های الكترونیكی تخت جمشید شنیده می‌شود.

 

 دكتر شهبازیكتاب‌های زیادی در دست انتشار دارد كه برخی از آنها توسط بنیاد پژوهشی پارسه وپاسارگاد منتشر می‌شود

 

دكتر شاپور پهبازی نه تنها در دوره هخامنشی؛ بلكه در دوره‌های ساسانی و اسلامی نیزیكی از صاحب‌نظرن ایرانی محسوب می‌شدند.

 

 وی درخانواده‌ای اصیل در شیراز متولد شد و یكی از مفاخر بزرگ ایران محسوب می‌شوند.

 

مرحوم پروفسور شاپور شهبازي از جمله محققاني بود كه بخش بزرگي از فعاليت‌هاي پژوهشي و علمي خود را در راه مبارزه با تحريف تاريخ ايران صرف كرد.

پروفسور شاپور شهبازي با آگاهي از روش‌هاي علمي و تسلط به چندين زبان خارجي از جمله زبان‌هاي باستاني به شكافتن لايه‌هاي گسترده تاريخ ايران‌ مي‌پرداخت و از هر نوع تحريفي در اين تاريخ به خصوص تاريخ دوره هخامنشي و ساساني جلوگيري مي‌كرد.

 

پس از مطالعات اشميت، باستان شناس آلماني در تخت جمشيد، پروفسور شاپور شهبازي نخستين ايراني بود كه فعاليت‌هاي علمي خود را در تخت جمشيد آغاز و در اين زمينه كتاب‌هاي زيادي را به زبان‌هاي آلماني، انگليسي، فرانسه و فارسي منتشر كرد. وي در دوران حيات خود بيش از 130 مقاله نوشته و 15 كتاب را به چاپ رسانيده است  از جمله كتاب‌هاي مهم پروفسور شهبازي   مي توان از كتاب تاريخ سياسي ساسانيان نام برد كه اکنون زير چاپ است.

 

كتاب فردوسي از ديگر كتاب‌هاي شاپور شهبازي است که اثري بي‌نظير در باب تاريخ اسلام و نقدي بر شاهنامه فردوسي است.

 

از دیگر آثار و همکاری های مهم پروفسور شهبازی  کتاب بسیار با ارزش "شکوه تخت جمشید" میباشد که با ارزش ترین کتاب تاریخی ایران و هم اکنون یکی از گران ترین و بهتزین کتاب های ایرانی هست که به دو زبان فارسی و انگلیسی میباشد ، این کتاب با همکاری پروفسور شاپور شهبازی ، پروفسور ماتیو استلپر ، پروفسور راجر موری ، پروفسور رمی بوشارلا و ... آماده شده است . در این کتاب میتوانید تصاویری از گذشته تخت جمشید و ابهتی که ایران زمین داشت را دید ( این کتاب را من به تمام علاقمندان به تاریخ ایران پیشنهاد میکنم و امیدوارم که هر ایرانی روزی این چنین کتابی را داشته باشد )

 

 

پروفسور شاپور شهبازي روح ايراني بودن و ملي گرايي را در ايرانيان تقويت مي‌كرد و اجازه نمي‌داد كسي به سادگي تاريخ شكوه‌مند ايران را زير سئوال ببرد.

پروفسور شاپور شهبازي پس از اخذ مدرك کارشناسي از دانشگاه تاريخ شيراز راهي لندن مي‌شود و کارشناسي ارشدرا در سال 1347 و دكتراي خود را در رشته تاريخ در سال 1352 از دانشگاه لندن مي‌گيرد. در اين‌ سال‌ها كتاب كوروش بزرگ را مي‌نويسد كه در سال 1350 به عنوان كتاب برگزيده سال شناخته مي‌شود.

شهبازي پس از اخذ مدرك دكترا به ايران باز مي‌گردد و در دانشگاه به تدريس مشغول مي شود. همچنين مرحوم شهبازي در سال 1353 "بنیاد تحقيقات هخامنشي" را در تخت جمشيد راه‌ مي‌اندازد و تا سال 1358 در سمت مديريت اين مجموعه ميراث جهاني باقي مي‌ماند.

 

پروفسور شهبازی در داشنگاه های ایران و دانشگاه های خارج به خصوص آمریکا در رشته تاریخ تدریس میکرد و یکی از مطرح ترین چهره های تاریخ شناس و باستان شناس دنیا بود و هم طراز با بزرگترین تاریخ دانان و باستان شناسان خارجی در زمان خود بود .

 

پروفسور شاپور شهبازي به سه زبان فارسي، انگليسي، آلماني و پارسي باستان تسلط كامل داشت و زبان‌هاي فرانسوي، يوناني و عربي را تا حد زيادي مي‌شناخت.

مرحوم شاپور شهبازي در سال 1372 درجه پروفسوري خود را از دانشگاه "اوروگن" دريافت و در سال 2000 رساله پست دكتراي خود را تقديم دانشگاه آلمان كرد. 

پروفسور عليرضا شاپور شهبازي پس از 9 ماه مبارزه عليه بيماري سرطان ظهر روز يكشنبه24 تیر ماه سال 1385 در آمريكا درگذشت.

 

 

 

 

پیکر زنده یادپروفسور" علیرضا شاپور شهبازی" در آرامگاه حافظیه شیراز و در قطعه مشاهیر فارس به خاک سپرده شده است

 

امیدواریم که خلأپروفسور شهبازی در آینده ای نه چندان دور پر شود.

روحش شاد یادش گرامی

 

در آخر هم یک گله ایاز تمام ایرانیان دارم ، کشور ایران دارای چنین افراد مهمی در سطح بین المللی هست که تحقیقات و آثار این اشخاص شاید تا قرن ها مورد استفاده ایرانیان و حتی جهانیان قرار گیرد اما شاید نیم بیشتری از مردم ایران از وجود و یا درگذشت چنین افراد مهمیبا خبر نمیشوند ... بهتر هست که همگی دید خودمان را بازتر کنیم ، آیا چنین اشخاصی بزرگتر هستند یا فلان هنرپیشه ، فلان بازیکن فوتبال یا فلان خواننده ؟؟ چرا ما قدرچنین افراد بزرگی را نمیدانیم و حتی حاضر نیستیم که از آثاری که این افراد بزرگ بهجا میگذارند استفاده کنیم و دیدن یک فیلم و یا یک بازی فوتبال و ... را به خواندن چنین آثار بزرگی ترجیح میدهیم  ... متأسفانه تعداد افرادی که علاقه ای به تاریخایران ندارند روز به روز در حال اضافه شدن هست و اگر اینگونه پیش برود لطمات جبرانناپذیری را در سال های آینده شاهد خواهیم بود.

 

 

 

كتابخانه ها و مراكز اسناد در عصر هخامنشي

احداث كتابخانه هاي عظيمي را به ايانيان نسبت داده اند،از آن جمله اند:كتابخانه "دژ نپشت"يا گنجينه آثار و مواريث مكتوب در تخت جمشيد و ديگر"گنج شيپيكان"يا "آرشيو شيزيكان" در آذربايجان است. اين گنجينه ها محل نگهداري منابع آثار و مواريث فرهنگي و علمي ايرانيان بوده و در حفاظت و حراست از آنها همانند مراقبت از كاخ هاي سلطنتي و گنجينه هاي پولي هخامنشيان،كوشش و دقت مي شده است.در تاريخ از گنجينه يا آرشيوي به نام "اگره" در هگمتانه (همدان) نام برده شده است كه محل نگهداري نوشته ها،اسناد و دفاتر شاهي بوده است.روايت شده است در گنج دژ نپشت مخازن كتاب در زمينه هاي علوم مختلف همراه با نوشته هاي ديني ايرانيان نگه داري مي شده كه پس از بر افتادن ايران به دست اسكندر و سربازان مقدوني،اين گنجينه بر اثر آتش سوزي،به كلي نابود و به تلي از خاكستر تبديل شد.

هرودت نيز در تواريخ خود از وجود دفاتر دقيق شاهي در ايران سخن گفته است. كما اينكه كتزياس از دفاتر،اسناد و نوشته هايي كه در مخزن دربار بود استفاده كرد و تاريخ را نوشت.

وجود اين گنجينه هاي ذي قيمت علمي و فرهنگي در ايران توسط ديودور سيسيلي و پلو تارك نيز تاييد شده است.

داريوش يكم در دربار خود داراي يك بايگاني منظم و گسترده اي بوده است كه در آن اسناد مالي و فرهنگي پيش از وي نيز نگه داري مي شده است،از جمله اسناد مربوط به يازسازي معابد يهوديان در اورشليم و مناطق ديگر. از داريوش فهرستهاي به جاي مانده كه در آن از چگونگي ساختن بناها و اجرت كارگران و معماران  و نوع تغذيه آنها صحبت شده است.

طبق نظر باستان شناسان در گنجينه هاي اكباتان كه پيشينه آن به زمان مادها و شايد پيش از آن نيز ميرسد،تنها طلا،زيور آلات و نقدينه هاي دولتي در آن نگه داري نمي شده است بلكه انواع فرمان هاي شاهان،يادداشتهاي سياسي،پيمان نامه هاي نظامي و قرار دادهاي اقتصادي و تجاري،تشويق نامه ها و احكام و ابلاغ هاي مقامات نظامي و سياسي نيز نگه داري مي شده. با توجه به اهميت دوشهر شوش و اكباتان  در عصر هخامنشي،وجود بايگاني هاي گسترده و فراگير در اين دو پايتخت بيش از جاهاي ديگر قابل تصور است.در گنجينه هاي شيز و مانند آن بيشتر اسناد و مدارك فرهنگي و نوشته هاي ديني نگه داري ميشده و در بايگاني شوش و اكباتان اسناد و مدارك سياسي و امنيتي و اقتصادي و نظامي را حفظ مي كرده اند. بر اساس روايات يونانيان شاهدان پارسي نظارت مستقيم و دقيقي بر اين بايگاني ها داشته و احتمالا با توجه به نظر دندامايف در كتا تاريخ سياسي و اقتصادي هخامنشيان،شيوه حفظ و بهره برداري و نظام و ترتيب آنها د اين گنجينه ها بيشتر به وسيله عوامل عيلامي و بابلي صورت مي پذيرفته است.ازسويي ميدانيم كه در نظم ديواني هخامنشيان،عيلامي ها و بابليها محاسب و پارسي ها مراقب بر اجراي دقيق وظايف آنها بوده اند.پس از ساخته شدن كاخ هاي تشريفاتي تخت جمشيد، بسياري از الواح و اسناد و مدارك هخامنشيان از زمان داريوش يكم به بعد در بايگاني هاي متعدد تخت جمشيد نگه داري مي شده است.مكمل اين اسناد و مدارك كتيبه هاي شاهان هخامنشي در بيستون،تخت جمشيد،نقش رستم،شوش، مصر، تركيه، و... مي باشند.كتيبه ها در مقايسه با مدارك آرشيوي در بايگاني هاي نام برده اين برتري را دارند كه كمتر آسيب پذيرند و به همين دليل پس از گذشت دو هزاره و نيم كماكان قابل دسترسي و مطالعه صاحب نظران و علاقه مندان هستند.مزيت ديگري كه كتيبه ها نسبت به اسناد و مدارك موجود در بايگاني ها دارند اين است كه محتواي كتيبه ها قابل دخل و تصرف  نيستند،كما اينكه مثلا نوشته خداي نامه كه اصل آن متعلق به دوره هاي پيش از ساساني است،وقتي به دست ساسانيان رسيد،مورد دست خوردگي واقع شد و از نيمي از عمر دولت اشكاني كاسته گرديد.

منبع: تاريخ ايران باستان نوشته ي دكتر اردشير خداداديان

پاينده ايران    

شهر شوش به عنوان يكي از مراكز علمي و هنري ايران هخامنشي

شوش به عنوان يكي از پايتخت هاي سه گانه ايران عصر هخامنشي در كنار بابل و اكباتان بسيار مورد توجه داريوش بود. داريوش همه ي توان خود را به كار گرفت و بر روي خرابه هاي شوش قديم كاخ بسيار زيبايي بنا نهاد.داريوش براي ساختن اين كاخ مصالح ساختماني بسيار نادر به كار برد و همه ملت هايي كه در امپراطوري جوان هخامنشي مسكن داشتند از حبشي ها تا مادها،از ايوني ها تا هندي ها و از مصريان و بابليان و فنيقيها به سهم و توان خود هنر مندانه و سخاوتمندانه در بناي اين كاخ شركت كردند.داريوش در ساختن تالار پذيرايي كاخ مزبور،سقف آنرا با تيرهايي از چوب سدر پوشاند و همچنين آجرهاي لعابداري را كه ديوارهاي اين كاخ را تزئين مي كرده و در روي آن سربازان جاويدان نقش شده،زمينه هنري بابلي دارد،زيرا ايرانيان تهيه آجرهاي لعابدار را از بابليان آموختند.داريوش به اين ترتيب شهر شوش را به صورت يك پايتخت جهاني در قرن ششم و پنجم پيش از ميلاد در آورد.در اين پايتخت سفيراني از همه كشورهاي جهان و از جمله سرزمينهاي يوناني نشين به آنجا مي آمدند و پادشاهان بي تاج و تخت به آن پناه مي بردند.رجال سياسي تحت پيگرد دولت هاي خودشان،آزادي خواهان و از جمله يونانياني كه مورد بد گماني هم ميهنان و دولتهايشان واقع شده بودند،در آنجا اقامت مي گزيدند،شعرا ونويسندگان،پزشكان و هنرمندان كه از سرزمين يونان و يا از جزاير يونان آمده بودند،در تالارهاي اين كاخ كه به رنگ هاي درخشان مزين شده بود،رفت و آمد مي كردند.شهر شوش به عنوان يكي از مراكز علمي و هنري ايران هخامنش زماني بزرگترين و نخستين پايتخت عيلام بود و داراي كارگاههاي سفالينه سازي،نقاشي و مجسمه سازي در جنوب غرب ايران بود.

شهر شوش كه قدمت آن به پنج هزاز سال پيش از ميلادمسيح مي رسد بر روي چهار تپه قرار دارد و وسعت مجموع آنها در حدود چهار كيلو متر مربع است،در حدود سه هزاز سال پيش از ميلاد مسيح بزرگترين اختراع بشر در شوش به وقوع پيوست.

منابع تاريخي بر اين باورند كه الگوي ايرانيان در زمينه نظام پزشكي و ضوابط و قوانين مربوط به رده هاي مختلف پزشكان از جمله جراحان،گياه پزشكان،روان پزشكان و غيره مورد قبول و در برخي موارد مورد تقليد يونانيان قرار گرفته است. در بابل و ايان ضوابط حق الزحمه پزشكان با معيار هاي تقريبا يكساني صورت گرفته بود و يونانيان از اين الگوي ايراني و بابلي پيروي كرده اند و دستمزد پزشكان را تعيين مي كردند.

منبع:تاريخ ايران باستان نوشته دكتر اردشير خداداديان

پاينده ايران